เสียงดัง “ก๊อกแก๊ก” ที่นั่งอัฒจันทร์ ทำยังไง? คู่มือเลือกวัสดุ เพื่อลดเสียง

เสียงจากที่นั่งอัฒจันทร์ ไม่ได้เกิดจากจุดเดียว

เสียงรบกวนในอัฒจันทร์มักเกิดจากหลายปัจจัยที่ซ้อนทับกัน โดยเฉพาะในอัฒจันทร์แบบพับเก็บได้ (Telescopic / Retractable Bleachers) ซึ่งมีชิ้นส่วนที่ต้องขยับตัวจำนวนมาก

ในเชิงวิศวกรรม เสียงเหล่านี้มักเกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์ Stick–Slip คือการเสียดสีระหว่างผิววัสดุที่ไม่มีตัวแยกแรงหรือสารหล่อลื่นที่เหมาะสม เมื่อรวมกับแรงกระทำแบบไดนามิกจากการกระโดดหรือการลุกนั่งพร้อมกันของผู้ชมเสียง “ก๊อกแก๊ก” จึงถูกขยายให้ได้ยินชัดเจนขึ้น

แรงสั่นสะเทือนและการบิดตัวของเก้าอี้ก็มีส่วน

เมื่อผู้ชมเคลื่อนไหวพร้อมกัน แรงสั่นสะเทือนจะถูกส่งจากที่นั่ง ผ่านโครงสร้างรองรับไปยังเฟรมหลัก หากโครงสร้างมีการจัดตำแหน่งคลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อย เช่น เฟรมไม่ฉาก ล้อเอียง หรือแขนค้ำยันบิดตัว แรงจะถูกสะสมและปลดปล่อยออกมาเป็นเสียง

ปัญหานี้พบได้บ่อยในอัฒจันทร์ที่ใช้งานมานาน หรือเคยถูกใช้งานผิดประเภท เช่น การนั่งบนชั้นบนสุดในขณะระบบยังไม่กางเต็มที่
ส่งผลให้โครงสร้างเสียรูปโดยไม่รู้ตัว

น็อตหลวม = เสียงดัง

สาเหตุพื้นฐานที่สุดของเสียงอัฒจันทร์คือ “อุปกรณ์ยึดเหนี่ยวคลายตัว” แรงสั่นสะเทือนซ้ำ ๆ จะทำให้น็อตและสกรูค่อย ๆ คลาย
เมื่อมีการขยับตัว โครงสร้างจะเกิดการสั่นพ้องและการเคลื่อนที่สัมพัทธ์ ซึ่งแปลงพลังงานทั้งหมดให้กลายเป็นเสียงโลหะกระทบกัน

และนี่คือเหตุผลที่การขันแน่นตามรอบบำรุงรักษา เป็นวิธีลดเสียงที่ง่ายและคุ้มค่าที่สุด แต่กลับถูกมองข้ามบ่อยที่สุด

อุณหภูมิเปลี่ยน เสียงก็มา

อลูมิเนียมเป็นวัสดุยอดนิยมของอัฒจันทร์เพราะไม่เป็นสนิมและน้ำหนักเบา แต่อลูมิเนียมขยายตัวจากความร้อนได้มากกว่าเหล็กอย่างชัดเจน เมื่อแผ่นที่นั่งอลูมิเนียมถูกยึดแน่นกับโครงเหล็กโดยไม่เผื่อการขยับ แรงตึงเครียดจากการยืด–หดตัวจะถูกปล่อยออกมาในรูปของเสียง “เปรี๊ยะ” หรือ “ลั่น”

เลือกวัสดุผิด เสียงจะตามมาเอง

อลูมิเนียมยังคงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดในภาพรวม
แต่ต้องชดเชยข้อเสียด้านเสียงด้วย “การออกแบบจุดรองรับ” ที่เหมาะสม

วัสดุสมัยใหม่ที่ช่วยลดเสียงได้จริง

ปัจจุบันมีการใช้วัสดุพอลิเมอร์และคอมโพสิตมากขึ้น เช่น FRP หรือที่นั่ง HDPE ซึ่งมีคุณสมบัติดูดซับแรงสั่นสะเทือน
และไม่เกิดเสียงโลหะกระทบกัน สำหรับที่นั่ง HDPE คุณภาพการฉีดขึ้นรูปสำคัญมาก หากกระบวนการผลิตไม่สมดุล จะเกิดความเครียดภายใน ทำให้เกิดเสียงเอี๊ยดอ๊าดเมื่อรองรับน้ำหนัก

เคล็ดลับความเงียบ: จุดรองรับแรง (Vibration Damping)

การติดตั้งแผ่นรองเหล่านี้ระหว่างแผ่นที่นั่งกับโครงเหล็ก
คือวิธีตัดวงจรเสียงได้ตรงจุดที่สุด

จริงๆแล้ว ระบบพับเก็บ: ล้อและรางคือจุดอ่อนด้านเสียง

อัฒจันทร์แบบพับเก็บได้มักเกิดเสียงจากล้อและแนวราง การใช้ล้อหุ้มพอลิยูรีเทนคุณภาพสูง และระบบนำทางที่แม่นยำ ช่วยลดเสียงขณะเปิด–ปิดได้อย่างชัดเจน ซึ่งสำหรับน็อตล็อกอัตโนมัติ เช่น Nyloc, Aerotight หรือ Flange Nut ถูกออกแบบมาเพื่อต้านแรงสั่นสะเทือน ลดโอกาสการคลายตัวที่เป็นต้นเหตุของเสียงกระทบของโลหะ

การใช้น้ำยา หรือน้ำมันหล่อลื่นให้ถูก เสียงก็จะหาย

ระบบสมัยใหม่หลีกเลี่ยงจาระบีแบบเปียก และหันมาใช้สารหล่อลื่นแบบฟิล์มแห้ง PTFE ซึ่งลดแรงเสียดทานโดยไม่ดึงฝุ่น ไม่เปื้อน และไม่สร้างเสียงใหม่

แต่ถ้าติดตั้งดีตั้งแต่ต้น เสียงจะไม่เกิด

ความเงียบของอัฒจันทร์เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนการประกอบ โครงสร้างต้องได้ฉาก ระนาบต้องตรง การขันน็อตต้องทำตามลำดับเพื่อไม่ให้เฟรมบิด

บำรุงรักษาให้เป็นระบบ เสียงจะไม่กลับมา

เสียง “ก๊อกแก๊ก” คือสัญญาณ ไม่ใช่เรื่องเล็ก

เสียงจากอัฒจันทร์ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติ แต่มันคือสัญญาณเตือนของวัสดุ โครงสร้าง หรือการดูแลที่เริ่มผิดจุด การแก้ไขที่ยั่งยืนต้องทำตั้งแต่การเลือกวัสดุ การออกแบบจุดรองรับแรง และการบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง อัฒจันทร์ที่เงียบ ไม่ได้แปลว่า “ไม่มีเสียงเชียร์” แต่คือโครงสร้างที่นิ่ง มั่นคง และพร้อมให้ผู้ชมปล่อยพลังได้เต็มที่ โดยไม่ต้องกังวลกับเสียงที่ไม่ควรจะมี