ทำไมเก้าอี้ Auditorium บางมหาวิทยาลัยต้องเปลี่ยนทุก 5 ปี
ทำไมเก้าอี้ Auditorium บางมหาวิทยาลัยต้องเปลี่ยนทุก 5 ปี
คำถามนี้มักถูกตั้งขึ้นทุกครั้งที่มีการจัดซื้อครุภัณฑ์ใหม่ในหอประชุมมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะในสถาบันของรัฐ ซึ่งใช้งบประมาณแผ่นดินในการลงทุน หลายคนอาจมองว่าเก้าอี้ยังใช้งานได้ เพราะอะไรจึงต้องเปลี่ยนทั้งชุด
แต่เมื่อพิจารณาในเชิงระบบ จะพบว่าการผลัดเปลี่ยนในรอบ 5 ปี ไม่ได้เกิดจากเหตุผลด้านความสวยงาม
หากเกิดจากกลไกทางบัญชี กฎหมายควบคุมอาคาร มาตรฐานสถานที่จัดประชุม และการเสื่อมสภาพเชิงวิศวกรรมที่ซ้อนทับกันโดยเฉพาะในกรณีของ เก้าอี้ auditorium ซึ่งเป็นครุภัณฑ์ติดตั้งถาวรที่มีบทบาททั้งด้านความปลอดภัยและภาพลักษณ์ของสถาบัน วงรอบ 5 ปี จึงกลายเป็นจุดตัดสินใจเชิงบริหารที่หลายมหาวิทยาลัยเลือกใช้
บัญชีภาครัฐ: อายุการใช้งานทางบัญชีคือจุดตั้งต้น
ครุภัณฑ์ประเภทเฟอร์นิเจอร์ของหน่วยงานรัฐถูกบันทึกในระบบการเงินภาครัฐและมีการกำหนดอายุการใช้งานขั้นต่ำไว้ชัดเจน โดยทั่วไปอยู่ที่ 5–15 ปีเมื่อครบอายุขั้นต่ำ มูลค่าทางบัญชีจะถูกตัดค่าเสื่อมจนเหลือเพียงมูลค่าซากทำให้หน่วยงานสามารถเสนอของบลงทุนใหม่ได้โดยไม่ขัดระเบียบ
ในทางปฏิบัติ ฝ่ายบริหารอาคารสถานที่จำนวนมากจึงวางแผนให้การเปลี่ยนเก้าอี้เกิดขึ้นในรอบ 5–6 ปี เพื่อให้สอดคล้องกับวงรอบงบประมาณและการตัดจำหน่ายสินทรัพย์ ซึ่งเป็นแนวทางที่ตรวจสอบได้ตามหลักธรรมาภิบาล
ส่วนของมาตรฐานสถานที่จัดงาน (TMVS)
มหาวิทยาลัยจำนวนมากใช้หอประชุมรองรับงานระดับชาติและนานาชาติการรักษามาตรฐานสถานที่จัดงานประเทศไทย (TMVS)จึงมีผลต่อรายได้และภาพลักษณ์โดยตรงการรับรองมีอายุ 3 ปี และต้องต่ออายุอย่างต่อเนื่อง
เก้าอี้ที่ใช้งานมา 5 ปี มักมีปัญหาเบาะยุบ เสียงดังจากกลไกพับหรือผ้าหุ้มซีดจาง ซึ่งส่งผลต่อคะแนนประเมินด้านสภาพกายภาพ การเปลี่ยนทั้งระบบจึงกลายเป็นการลงทุนเชิงกลยุทธ์มากกว่าการซ่อมแซมจุดเล็ก ๆ
3. ความแตกต่างจากเก้าอี้ประเภทอื่น
เก้าอี้หอประชุมแตกต่างจาก เก้าอี้พักคอย ซึ่งออกแบบเพื่อการนั่งระยะสั้นและรองรับการหมุนเวียนผู้ใช้งานตลอดวัน Auditorium Chair ต้องรองรับการนั่งต่อเนื่องหลายชั่วโมง พร้อมระบบพับเบาะและจุดยึดถาวรกับพื้นโครงสร้างในอีกด้านหนึ่ง เก้าอี้หอประชุมมีลักษณะใกล้เคียงกับ เก้าอี้สัมมนาในแง่ของการใช้งานด้านวิชาการ
แต่ Auditorium Chair มีข้อกำหนดเชิงโครงสร้างและกฎหมายที่เข้มงวดกว่า เนื่องจากเป็นครุภัณฑ์ติดตั้งถาวรในอาคารสาธารณะ
4. Material Science: 5 ปีคือจุดเริ่มต้นของการเสื่อมเชิงกลไก
ฟองน้ำพอลิยูรีเทนในเบาะมีขีดจำกัดด้านการคืนตัวเมื่อผ่านการกดทับหลายแสนรอบ จะเกิดการเสียรูปถาวร
ส่งผลต่อสรีรศาสตร์และสุขภาพผู้ใช้งานระบบพับเบาะ (Tip-up Mechanism) ที่ทำงานวันละหลายร้อยรอบเมื่อเข้าสู่ปีที่ 5–7 สปริงและแกนหมุนจะเริ่มล้า เกิดเสียงดังและไม่คืนตำแหน่งเดิมอย่างราบรื่น ค่าซ่อมกลไกภายในจำนวนมากมักสูงกว่าการเปลี่ยนใหม่ทั้งระบบ
5. กฎหมายควบคุมอาคารและ Universal Design
การตรวจสอบอาคารใหญ่ทุก 5 ปีตามกฎหมายเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการรื้อปรับผังที่นั่งเพื่อให้สอดคล้องกับข้อกำหนดด้านทางหนีไฟและพื้นที่สำหรับผู้ใช้เก้าอี้ล้อ
เก้าอี้รุ่นเก่าที่ติดตั้งหนาแน่นอาจไม่ผ่านข้อกำหนดใหม่การเปลี่ยนรุ่นที่มีระยะ Pitch และผังการจัดวางที่เหมาะสมจึงเป็นทางออกที่ปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมาย
วิเคราะห์เชิงเศรษฐศาสตร์: ซ่อม vs เปลี่ยน
หากเก้าอี้ราคาต่อหน่วย 4,000 บาทอายุการรับประกัน 6 ปี จะมีต้นทุนเฉลี่ยต่อปีอยู่ราว 600–700 บาท
ขณะที่การหุ้มเบาะใหม่และซ่อมกลไกอาจมีค่าใช้จ่าย 1,500–2,000 บาทโดยไม่มีการรับประกันกลไกภายใน
ดังนั้น ในเชิง Total Cost of Ownershipการเปลี่ยนใหม่เมื่อครบ 5–6 ปีจึงเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่าในหลายกรณี
บทสรุป
เหตุผลที่เก้าอี้ Auditorium บางมหาวิทยาลัยต้องเปลี่ยนทุก 5 ปีไม่ใช่เพราะของเก่าพังเสมอไป แต่เกิดจากการผสมผสานของวงรอบบัญชีมาตรฐานสถานที่จัดงานกฎหมายความปลอดภัยสุขอนามัยผู้ใช้งานและกลยุทธ์ด้านภาพลักษณ์องค์กรการบริหารจัดการที่ดีในอนาคตควรมุ่งสู่ระบบ Modularที่สามารถเปลี่ยนเฉพาะชิ้นส่วนที่สึกหรอเพื่อลดภาระงบประมาณและยืดอายุการใช้งานจริงให้ยาวกว่ารอบบัญชี
