โดยปกติแล้ว เก้าอี้อัฒจันทร์ นั่งนาน ๆ เมื่อยไหม? มีวิธีแก้ยังไง?

คำถามนี้พบได้บ่อยในโครงการสนามกีฬา โรงเรียน มหาวิทยาลัย และสนามกีฬาท้องถิ่น คำตอบเชิงวิศวกรรมคือ “มีโอกาสเมื่อยสูง” หากนั่งเกิน 45–60 นาที โดยเฉพาะอัฒจันทร์แบบไม่มีพนักพิงหรือพื้นผิวแข็ง เนื่องจากการออกแบบ เก้าอี้อัฒจันทร์ ให้ความสำคัญกับความทนทานและจำนวนที่นั่ง มากกว่าความสบาย

อย่างไรก็ตาม ระดับความเมื่อยขึ้นอยู่กับมาตรฐานการออกแบบและคุณภาพวัสดุซึ่งสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ในบทความ มาตรฐานเก้าอี้อัฒจันทร์ ที่อธิบายเรื่องความสูง ระยะ Tread Depth และมุมพนักพิงอย่างละเอียด

คำถามคือ ทำไมถึงนั่งแล้วเมื่อยหล่ะ?

1. แรงกดทับเนื้อเยื่อบริเวณก้น (Bleacher Pressure Effect)

เมื่อกระดูกนั่ง (Ischial Tuberosity) ถูกกดกับพื้นแข็ง เช่น อะลูมิเนียม คอนกรีต หรือพลาสติกแข็ง
แรงกดเฉพาะจุดจะสูงมาก ทำให้เส้นเลือดฝอยถูกบีบอัด การไหลเวียนเลือดลดลง เกิดอาการชา ตื้อ หรือปวดลึกบริเวณก้น

แรงกดในท่านั่งหลังค่อมยังเพิ่มแรงดันในหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนเอวมากกว่าท่ายืนเกือบ 2 เท่า จึงเป็นสาเหตุหลักของอาการปวดหลังล่างหลังชมการแข่งขันเป็นเวลานาน

2. กล้ามเนื้อหลังต้องเกร็งค้าง (Static Load)

อัฒจันทร์จำนวนมากไม่มีพนักพิง ทำให้กล้ามเนื้อหลังต้องทำงานแบบเกร็งค้างตลอดเวลา เมื่อเกิน 30 นาที กล้ามเนื้อจะล้าและสะสมของเสีย เช่น กรดแลกติก ส่งผลให้ปวดตึง

3. ท่าทางก้มหน้าและห่อไหล่

การก้มดูมือถือหรือเอนตัวไปข้างหน้าเพิ่มภาระที่คอและบ่า น้ำหนักศีรษะที่ปกติราว 4–5 กิโลกรัม อาจเพิ่มแรงกดเทียบเท่า 20 กิโลกรัมเมื่อก้มมาก

นี่คือเหตุผลว่าทำไมอัฒจันทร์จึง ต่างจากเก้าอี้ Auditorium และ เก้าอี้โรงหนัง ซึ่งถูกออกแบบให้มีมุมเอน พนักพิง และการรองรับสรีระมากกว่า

วิธีแก้และเทคนิคช่วยให้นั่งสบายขึ้น

1. ใช้เบาะรองที่มีคุณภาพ

เบาะเมมโมรี่โฟม หนาอย่างน้อย 2 นิ้ว
เบาะเจลรังผึ้ง ระบายอากาศดี
เบาะยางพารา High Resilience ลดแรงสะท้อน

ถ้าใครจะไปนั่งเชียร์กีฬา ที่สนามกีฬาที่มี เก้าอี้อัฒจันทร์ สามารถพกเบาะไปได้เองเลย เพราะการใช้เบาะสามารถลดแรงกดทับได้มากถึง 40–50% และช่วยกระจายน้ำหนักจากจุดเดียวให้ทั่วพื้นผิว

2. เลือกที่นั่งมีพนักพิง

ในโครงการใหม่ แนะนำเลือกเก้าอี้ที่มี Back Support และออกแบบตามหลัก Ergonomic จะช่วยลดการเกร็งของกล้ามเนื้อหลังได้ชัดเจน

3. ใช้หลัก 90-90-90

เข่า 90 องศา
สะโพก 90 องศา
ข้อเท้า 90 องศา

ฝ่าเท้าวางราบเต็มพื้น ไม่ลอย นั่งลึกเพื่อให้กระดูกเชิงกรานสมดุล

การปรับท่าทางระหว่างนั่ง

ทุก 30–45 นาที ควรรีเซ็ตท่าทางสั้น ๆ เช่น:

ยืดตัวให้ตรงและเกร็งหน้าท้องเบา ๆ
หมุนไหล่ไปด้านหลัง 10 ครั้ง
เปลี่ยนน้ำหนักตัวซ้าย-ขวา

หากสามารถลุกขึ้นยืนได้ทุก 60 นาที
จะช่วยลดแรงกดในหมอนรองกระดูกและกระตุ้นการไหลเวียนเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การบริหารร่างกายท่าง่าย ๆ ขณะนั่ง

บริหารส่วนล่าง

Ankle Pumps: กระดกปลายเท้าขึ้น-ลง 20 ครั้ง
Glute Squeeze: เกร็งกล้ามเนื้อก้น 5–10 วินาที
Knee Extension: เหยียดเข่าค้าง 5 วินาที

บริหารส่วนบน

Shoulder Roll: หมุนไหล่ 10 รอบ
Spinal Twist: บิดเอวเบา ๆ ซ้าย-ขวา
Scapular Retraction: บีบสะบักเข้าหากัน

ท่าเหล่านี้ช่วยป้องกันการคั่งของเลือดและลดความตึงของกล้ามเนื้อโดยไม่รบกวนผู้ชมรอบข้าง

มุมมองเชิงมาตรฐานจาก Chairing Group

อาการเมื่อยไม่ใช่เรื่องเล็ก หากสนามกีฬาออกแบบโดยไม่คำนึงถึงสรีรศาสตร์ อาจกระทบประสบการณ์ผู้ชมในระยะยาว ดังนั้นการเลือกวัสดุ HDPE Blow Mold, การกำหนดระยะ Center-to-Center ที่เหมาะสม
และการติดตั้งตามมาตรฐานความปลอดภัย ช่วยลดปัญหาการนั่งล้าได้ตั้งแต่ต้นทางเลยทีเดียว